چندماه پيش دچار آسيب مفصل شده ايد. هر كارى كه دكترتان گفته است انجام داده ايد - تمرينات كششى، تمرينات استقامتى، يخ گذاشتن، گرم كردن - اما هنوز درد داريد.قرص هاى معمول مسكن به شما كمكى نمى كند. بنابراين به دنبال دارويى قوى تر هستيد. اما در عين حال كمى هم نگرانيد، نكند به اين داروها معتاد شويد؟ چه بر سرتان خواهد آمد؟ پاسخ كوتاه اين است: احتمالاً هيچ.
•اعتياد چيست
متخصصان درد در مورد اعتياد تعريف دقيقى دارند. مسئله اصلى اين است كه فرد معتاد به نحوى اجبارى و به رغم اين حقيقت كه اين مواد باعث آسيب رسيدن به او مى شوند آن ماده يا دارو را مصرف مى كند. يك نمونه شاخص سيگار كشيدن است. اغلب سيگارى ها مى دانند كه سيگار كشيدن به سلامت آنها آسيب مى رساند. بسيارى از آنها مى خواهند سيگار را ترك كنند، اما نمى توانند بر ميل خود فائق شوند. اين همان اعتياد است.افرادى كه به يك ماده يا دارو معتادند يا معتاد بوده اند در معرض خطر بيشتر اعتياد به دارو يا ماده ديگر هستند. اعتياد جنبه اى ارثى هم دارد. اگر يكى از اعضاى خانواده تان به ماده اى معتاد باشد، شما در معرض خطر بيشتر دچار شدن به مشكل مشابه هستيد.
•اعتياد در مقابل وابستگى
برخى از افراد اعتياد را با وابستگى جسمى اشتباه مى كنند. وابستگى جسمى به يك دارو به معناى آن است كه اگر آن دارو را به ناگهان قطع كنيد علائم قطع يا ترك آن دارو در شما ظاهر مى شود، يعنى علائمى كه با مصرف آن دارو مهار شده بود با شدت بيشترى ظهور مى كند.بسيارى از انواع داروهايى كه جنبه اعتيادى ندارند - از جمله داروهاى كورتونى و مسدودكننده هاى گيرنده بتا مثل پروپرانولول - مى توانند باعث وابستگى جسمى شوند. اين نوع داروها را نبايد به يك باره قطع كرد. در عوض بايد ميزان مصرف آنها را تدريجاً كاهش داد، و سپس اين دوره تدريجى مصرف آنها را قطع كرد.اعتياد و وابستگى جسمى اغلب همراه هم رخ مى دهند. اما ممكن است شما به ماده يا دارويى معتاد شويد، بدون آنكه به آن وابستگى جسمى داشته باشيد و نيز ممكن است به ماده يا دارويى وابستگى جسمى پيدا كنيد بدون آنكه به آن اعتياد داشته باشيد.
•داروهاى مسكن اعتيادآور
يكى از گروه هاى داروهاى مسكن كه بيش از همه احتمال اعتياد به آنها وجود دارد، داروهاى مسكن شبه افيونى است، يعنى خانواده اى از داروها كه اثرات مشابه ترياك يا مرفين دارند.از جمله داروهاى رايج اين خانواده مى توان به كدئين، پروپوكسى فن (Darvon و نام هاى ديگر تجارى)، مپريدين (Demerol و نام هاى ديگر تجارى)، هيدروكودون (Vicodin و نام هاى ديگر)، هيدرومرفين (Dilaudid و نام هاى ديگر)، اكسى كدون (Oxycontin و نام هاى ديگر) و بالاخره مرفين نام دارد.
•چه كسانى در معرض خطر اعتيادند
اكثريت عمده افرادى كه داروهاى مسكن براساس دستورات پزشك مصرف مى كنند، حتى در مصرف طولانى مدت آنها هرگز معتاد نمى شوند. نكته اصلى مصرف دارو دقيقاً مطابق تجويز پزشك است. دكتر شما مداوماً به بررسى و پيگيرى وضعيت شما مى پردازد تا مطمئن شود كه بى خطرترين و موثرترين ميزان دارو را مصرف مى كنيد.البته در افرادى كه سابقه خانوادگى يا سابقه شخصى سوءمصرف مواد يا الكل را دارند، احتمال خطر بيشتر است.
•اعتياد كاذب: هويت اشتباهى
افرادى كه دچار درد مزمن تسكين نيافته اند، گاهى به طريقى عمل مى كنند كه به نظر مى رسد اعتياد دارند. آنها ممكن است در مورد حفظ موجودى داروى خود اشتغال خاطر داشته باشند، يا مضطربانه ساعت را نگاه كنند تا وعده بعدى مصرف دارو را فراموش نكنند. اين رفتارها كه اعتياد كاذب ناميده مى شود، هنگامى كه درد فرد به حد كافى تسكين يابد متوقف مى شود.همچنين به طور شايع افراد نسبت به داروى مسكن مصرفى شان تحمل پيدا مى كنند، به اين معنا كه براى اينكه ميزان مشابهى از تسكين درد به دست آيد، بايد مقدار بيشترى از دارو را مصرف كنند. اين حالت طبيعى است و نشانه اى از اعتياد نيست. در برخى موارد در واقع تحمل نسبت به دارو مفيد هم هست، چرا كه بسيارى از عوارض جانبى دارو، هنگامى كه بدنتان به دارو عادت مى كند، متوقف مى شوند.
•با دكترتان صادق باشيد
اگر در گذشته ضمن مصرف يك داروى مسكن دچار واكنشى نابجا شده ايد به پزشكتان اطلاع دهيد. همچنين اطلاعات مربوط به سابقه خانوادگى يا شخصى سوءمصرف مواد يا اعتياد را در اختيار او بگذاريد. پزشكتان به اين اطلاعات نياز دارد تا نوع داروى مسكنى كه از همه براى شما بهتر است را برگزيند.
Mayo Clinic Health Information