دكتر كيوان رضوانى

امروز از مبحث شناخت بيشتر داروها سراغ دارويى آمده ايم كه شايد بتوان به جرأت گفت حكم شكلات يا نقل و نبات را براى بسيارى دارد و جزء ملزومات زندگى آنها به شمار مى رود. به نظر آنها بدون استامينوفن زندگى اصلاً معنايى ندارد و اصلاً بدون استامينوفن هم مگر مى شود زندگى كرد؟ شايد از خودتان بپرسيد هدف از معرفى يك دارو چيست. به همين دليل بايد بگويم كه شناخت كامل دارويى كه شما شايد هر روز آن را مصرف مى كنيد، مى تواند به شما اين كمك را كند كه حداقل بدانيد چه بلايى داريد سر خود مى آوريد!استامينوفن دارويى است كه به عنوان يك ضددرد غيرمخدر و همچنين يك تب بر آن را مى شناسند. اين دارو كه معمولاً به شكل قرص هاى سفيدرنگ مصرف مى شود، اين روزها به اشكال متفاوت ديگر هم به چشم مى خورد كه مى توان شكل هاى شربت و شياف آن را نام برد.اينكه چرا استامينوفن به عنوان يك ضددرد محسوب مى شود، هنوز ناشناخته است، به بيان ديگر مكانيسم ضددرد استامينوفن هنوز ناشناخته است اما اين دارو با تاثير بر مركز تنظيم حرارت در مغز در كاهش تب بسيار موثر است.

• نكات مثبت استامينوفن
- يكى از مهمترين كاربردهاى استامينوفن در كاهش دادن تب كودكان است. در اين موارد استامينوفن را به صورت شربت مصرف مى كنند. در كودكان به دليل اينكه از آسپيرين نمى توان براى كم كردن تب شان بهره برد، به همين دليل استامينوفن داروى خوبى محسوب مى شود.
- استامينوفن در تسكين سردردهاى گذرا كه نتيجه فشار كارى و يا روحى زياد است، داروى خوبى محسوب مى شود. از اين رو كسانى كه در پايان يك روز پركار شب هنگام به منزل برمى گردند و سردرد دارند با مصرف يك قرص استامينوفن سردردشان بهبود مى يابد.

• چه كسانى مصرف نكنند
- كسانى كه حساسيت زياد به اين دارو يا داروى فناستين دارند نبايد آن را مصرف كنند. حساسيت به اين معنى كه با خوردن اين دارو دچار كهير و يا لكه هاى قرمزرنگ روى پوست و يا از اين قبيل واكنش ها شوند.
- به كودكان كمتر از سه سال نبايد استامينوفن داد، مگر اينكه پزشك معالج كودك شرايط را حاد ببيند و خود او اين تصميم را بگيرد. در غير اين صورت كودكان كمتر از سه سال نبايد استامينوفن را به هر شكلى كه شده مصرف كنند.
- كسانى كه الكل مى نوشند نبايد استامينوفن مصرف كنند كه در ادامه خواهيم گفت چه عوارض خطرناكى گريبانگير بيمار مى شود.
- بيمارانى كه اختلالات انعقادى دارند، افرادى همچون هموفيلى ها و يا كسانى كه خونريزى هاى خودبه خودى دارند، اين دارو در آنها مصرفش ممنوع است.
- اينكه اين دارو در دوران حاملگى يا شيردهى چه اثرات سوئى دارد و يا بى خطر است، هنوز ثابت نشده است.

• با چه داروهايى نخوريم
اين مبحث خيلى اهميت دارد، چرا كه تداخلات دارويى از بزرگترين معضلات پزشكان به شمار مى رود. بيمارانى هستند كه قبلاً در حال مصرف دارويى بوده و بدون توجه به توصيه هاى پزشك اقدام به مصرف دارويى ديگر مى كنند.
- كسانى كه صرع دارند و فنى تونين يا فنوباربيتال مصرف مى كنند نبايد خودسرانه استامينوفن مصرف كنند كه خطرات بسيارى را برايشان به همراه دارد.
- كسانى كه داروى ريفامپين و كلسترامين را مى خورند حتماً قبلاً از مصرف استامينوفن با پزشك معالج شان مشورت كنند.

• عوارض استامينوفن
شايد اين مهم ترين قسمتى است كه ما در معرفى دارو ها به دنبال آن هستيم چرا كه مى خواهيم براى شما بگوييم شمايى كه اين دارو را مثل نقل و نبات مى خوريد چه بلايى احتمال دارد سرتان بيايد.

• مسموميت حاد
اين عارضه از مهم ترين عوارض استامينوفن به شمار مى رود چرا كه شرايطى پيش مى آيد كه اين دارو غلظتش در خون بالا مى رود و سبب مسموميت مى شود. علائمى همچون بى اشتهايى، تهوع، استفراغ، سرگيجه، خواب آلودگى و عرق كردن فراوان از جمله علائم چنين عارضه اى هستند. از اين رو هر زمان كه اين علائم را در فردى كه مى دانيد استامينوفن خورده ديديد، سريعاً او را به بيمارستان منتقل كنيد. حتى اگر حالش خيلى وخيم نباشد.

• نارسايى كليوى و كبدى
به دنبال بالا رفتن غلظت اين دارو يكى از مهم ترين اعضايى كه دچار آسيب شديد و هميشگى مى شود كبد شما است. افرادى كه الكل و يا دارو هايى كه پيشتر نام برديم مصرف مى كنند در معرض خطر بيشترى قرار دارند.كبد كه آسيب ببيند با كليه ها هم بايد خداحافظى كرد چرا كه بالاخره اين دارو قرار است از راه كليه ها دفع شود. پس در موارد مسموميت نارسايى شديد كليوى هم اجتناب ناپذير است.

• يادتان باشد
- اگر اين دارو را مصرف مى كنيد غذا هاى شيرين و قنددار زياد نخوريد چرا كه جذب اين دارو را به تعويق مى اندازند.
- شربت هاى آن را در معرض نور خورشيد و يا دماى بين ۳۰-۱۵ درجه نگهدارى نكنيد.
- اگر بنا به دلايلى نمى توانيد قرص را بخوريد مى توانيد آن را بجويد اما بايد آن را خوب و كامل بجويد و با آب ميوه هم مى توانيد مزه دار بكنيد. در اين صورت شما مى توانيد حتى با معده خالى هم اين دارو را مصرف كنيد.