ترجمه: لادن شريعت زاده

از دانه هاى سويا اين روزها به عنوان عاملى براى مبارزه با بيمارى هاى مختلف استفاده مى شود. دانا جاكوبى نويسنده كتاب آشپزى مى گويد: من عادت داشتم دانه هاى سويا را تقريباً در هر چيزى استفاده كنم. اين باعث مى شد كه غذاها، فوق العاده خوشمزه شوند، به طورى كه تا به حال كسى چنين غذاهايى را نخورده است. اين روزها، نويسنده «فايده جديد سويا» براى پرده بردارى از رموز آشپزى اش، درنگ نمى كند. از خمير نرم سويا روى شيرينى هويجش گرفته تا شير وانيلى سويا در دسر موز و نارگيل اش. او مى گويد درباره دانه هاى سويا، خبرهاى خوبى دارم، مردم خوشحالند كه مى توانند روش هايى را به برنامه رژيم غذايى شان اضافه كنند.
• فوايد سويا در پايين آوردن كلسترول
ديگر در دانه هاى سويا، مشكلى وجود ندارد. فرآورده هاى جديد آن، انتخاب هاى متنوعى از غذاهاى صبحانه گرفته تا غذاى قبل از خواب را ارائه مى دهند. سوپرماركت ها، هم اكنون شيرهايى با طعم سويا، دانه هاى ترد و خشك سويا، چيپس سويا همراه با غلات و همبرگرهاى سويا ارائه مى دهند. دليل: توسط شواهد ثابت شده است كه فرآورده هاى سويا مى توانند، قسمتى از رژيم كم چربى باشند كه با پايين نگه داشتن سطح كلسترول، خطر سكته قلبى را كاهش مى دهند. اخيراً FDA براى جلب مشترى به فروشگاه هاى مواد غذايى روى خوش نشان داده و فوايد اين دانه ها را روى برچسب هايى نوشته است. نوامبر گذشته، انجمن سلامتى آمريكا اعلاميه اى منتشر كرده كه طى آن آمريكايى هاى مبتلا به كلسترول بالا را به استفاده از سويا، تشويق كرده است. هم اكنون فروشگاه هاى مكمل در حال توليد قرص هاى محتوى سوياى خالص هستند. اين مواد شبه استروژن، براى بعضى اثرات مفيد دانه هاى سويا در نظر گرفته مى شوند. اما اگر مقدار كمى سويا بتواند شما را سالم نگه دارد، مصرف زياد آن به ويژه نوع فشرده آن به شكل قرص، شايد آن خاصيت را نداشته باشد، كسى نمى داند كه آيا استفاده از دوز بالاتر مطمئن است يا خير. علاوه بر آن، استفاده از سويا در غذاها مانند دانه هاى پروتئين دار سويا، نه قرص هاى آن مى تواند كلسترول شما را پايين آورد. تحقيقات چنين نشان داده است كه فوايد سلامتى سويا، از دانه هاى پروتئين دار سويا كه به طور طبيعى شامل شبه فلاون ها هستند، نشات مى گيرد (سس سويا، اگرچه از دانه هاى سويا گرفته مى شود اما شبه فلاون ندارد). از تحليلى كه در سال ۱۹۹۵ انجام شد چنين معلوم مى شود كه افرادى كه داراى كلسترول بالارونده بوده اند و به طور متوسط روزانه ۴۷ گرم پروتئين سويا مصرف كرده اند حدود ۹ درصد كلسترولشان پايين آمده و كلسترول LDL آنها (انسداد شريانى) حدود ۱۳ درصد كاهش داشته است و اين خيلى عالى است چون هر ۱درصد كه كلسترول پايين بيايد، خطر بيمارى هاى قلبى ۲ درصد كاهش پيدا مى كند. ديويد جنكيس استاد دانشگاه علوم پزشكى و تغذيه تورنادو مى گويد: حتى اگر كلسترول شما در حد نرمال و طبيعى است با اضافه كردن سويا به رژيم غذايى تان به ثابت نگه داشتن آن كمك مى كنيد.
• مصونيت در مقابل سرطان
در چين و ژاپن كه غذاهاى سويادار، تقريباً جزء غذاهاى روزانه شان محسوب مى شود ميزان مرگ و مير در اثر سرطان سينه و پروستات خيلى پايين تر از ايالات متحده است. دانشمندان مطمئن نيستند كه خود سويا تفاوتى داشته باشد چون رژيم غذايى آسيايى از خيلى جهات با رژيم غذايى ما تفاوت دارد. اما وقتى كه محققين ژاپنى ۱۲۰۰ زن مبتلا به سرطان سينه را با ۲۳۰۰۰ داوطلب سالم مقايسه كردند، دريافتند كه زنانى كه قبل از يائسگى حداقل سه بار در هفته خمير سويا مصرف مى كردند، خطر ابتلا به سرطان سينه در آنها كاهش يافته است. طبق بررسى اى كه در سنگاپور انجام شد زنانى كه هنوز به دوران يائسگى نرسيده اند، از اين افراد كسانى كه از دانه سويا بيشتر استفاده كرده اند نسبت به آنهايى كه كمتر استفاده كرده اند، به طور چشمگيرى خطر ابتلا به سرطان كاهش يافته است. در حالى كه نتايج حفاظتى در مقابل سرطان هنوز قطعى نيستند، محققين بر اين عقيده اند كه اين مقوله ايجاب مى كند كه به ادامه تحقيقات بپردازند.
• مسكن گرگرفتگى
بعضى از بررسى ها اشاره به اين دارد كه سويا ممكن است ناراحتى هاى دوران يائسگى را كاهش دهد. اين نظريه نشان دهنده اين موضوع است كه شبه فلاون هاى سويا استروژن هاى گياهى هستند. در دوران يائسگى چنين تصور مى شود كه اين تركيبات در استروژن طبيعى زنان دخالت دارند. در سال ،۱۹۹۹ محققين دانشگاه پزشكى ويك فورست گزارش كردند كه بر روى گروه هاى از زنان يائسه كار كرده اند و دوبار در روز در وعده هاى غذايى شان ۱۰ گرم پروتئين سويا را افزوده اند. اين رژيم باعث شده كه شدت گرگرفتن و عرق ريزه شبانه آنها را بهبود يابد. در بررسى هاى اخير، محققين كلينيك مايو دريافته اند كه رژيم سويا نسبت به استروژن، تاثير كمترى دارد اما در بهبودى گرگرفتگى ازPlocebo بهتر است. متخصصين معتقدند كه براى مشخص كردن نقش سويا در كاهش علائم يائسگى، به بررسى هاى بيشترى نياز است. قدرت سويا عليه كلسترول و اين نظريه قوى كه دانه هاى سويا مى تواند خطر بروز سرطان را كاهش دهد كافى است تا سويا مرتباً مهمان ميز غذاى شما باشد. چندبار؟ اگر كلسترول شما خوب است و علاقه منديد كه آن را پايين نگه داريد، فقط مقدارى سويا در غذاى روزانه تان استفاده كنيد. اگر كلسترولتان تقريباً بالاست و ترجيح مى دهيد كه دارو نخوريد سعى كنيد روزانه ۲۵ گرم سويا بخوريد. (طبق توصيه FDA، اما اين كار را با موافقت پزشكتان انجام دهيد) شما نبايد از كتاب آشپزى جاكوبى پيروى كنيد. فقط ۹۰ گرم آن مى تواند ۴ تا ۱۹ گرم پروتئين سويا را به بدن شما برساند كه البته به نوع آن بستگى دارد. طعم هاى مختلف آن موجود مى باشد. اگر تمايلى به خمير سويا نداريد، مى توانيد در حال حاضر غذاهاى متنوعى از سويا را در قفسه هاى فروشگاه ها بيابيد.